Gelişimsel Kalça Displazisi Nedir?
Doğuştan kalça çıkığı, daha güncel tabiriyle gelişimsel kalça displazisi, ülkemizde 1000 canlı doğumda 5-15 arası bebekte görülen, erken tespit edilirse önlenebilen, tanı konulmazsa sakatlıkla sonuçlanan, kalça ekleminin düzgün oluşmadığı, bu durumun da kalçada dengesizlik ve potansiyel çıkıklara yol açtığı bir durumdur. Bu durum, hafif dengesizlikten tam çıkığa kadar değişen şiddette olabilir. Tam kalça çıkığı olan bebekler tedavi olmadan büyürlerse bir bacağı diğerinden yukarıda konumlanacağı için aksayarak yürürler. Bir tabanı daha kalın ayakkabı giyen, bozuk yürüyüşlü eski bir tanıdık dikkatinizi mutlaka çekmiştir.
GKD, hem genel olarak sağlıklı bebeklerde hem de başka sağlık sorunları olan bebeklerde görülebilir.
GKD’nin çocuğun hareketliliği ve uzun vadeli sağlığı üzerindeki potansiyel etkileri göz önüne alındığında, ebeveynlerin ve sağlık profesyonellerinin bu durumu iyi anlaması çok önemlidir. Bu blog yazısında, GKD’nin tanısını ve tedavisini ele alacağız.
Tarihte ve Günümüzde GKD
Eski dönemdeki kadınların çocuklarını da geride bırakmamak adına tarlaya çalışmaya giderken bir çarşaf yardımıyla onları bellerine bağladıkları görsellere denk gelmişsinizdir. Bu uygulama doğuştan kalça çıkığını önleme anlamında zamanında çok işe yaramış bir yöntemdir.
Boyu uzun, bacakları düzgün olsun diye alt gövdeyi kundaklamak hatta bazı uzak doğu kültürlerinde bandajla sıkıca bağlamak gelişen kalça ekleminin yerinden çıkması açısından çok riskli bir uygulamadır.
Yani bir bebeğin kalçasının yerine oturması için bacaklarının birbirinden mümkün mertebe uzak durması gerekir.
Bu nedenle rahat uyusun diye kundaklanması gereken bebekler için yalnızca kol kısımlarının kundaklanması bacaklarının serbest bırakılması önerilir.
Erken tanının hastalığı ameliyat gerektirmeyecek tedavilerle düzeltilebilir kılması, 2010 yılından beri ülkemizde de bu konuya yönelik bir tarama başlatılmasına sebep olmuştur.
Her bebek ultrasonografik olarak kalça çıkığı açısından taranmaktadır. Bu taramanın yapılma zamanı 4-6 hafta arasında olmalıdır. Prematüre bebekler için en erken vücut ağırlığının 4 kg a ulaştığı dönem seçilmelidir. Bu tetkik yöntemi radyasyon içermediği için oldukça güvenlidir. Her iki kalça alfa açılarının 60 derece ve üzerinde olması beklenir. Daha dar açıların tespiti halin bir Çocuk ortopedi Uzmanınca takibe alınmalıdır.
Tanı ve Risk Faktörleri
GKD’nin erken tanısı, başarılı bir müdahale için çok önemlidir. Sağlık hizmeti sağlayıcıları, bebeklerde olası kalça displazisini belirlemek için fiziksel muayeneler, görüntüleme çalışmaları (örneğin ultrason ve röntgen) ve risk faktörü değerlendirmelerinin bir kombinasyonunu kullanır. GKD risk faktörleri şunları içerir:
- Doğumda makat gelişi
- Ailede kalça displazisi öyküsü
- Kız bebekler
- İlk doğan çocuk olma
- Ehlers-Danlos sendromu gibi bağ dokusunu etkileyen durumlar
Tedavi ve Yönetim
GKD’nin yönetimi, çocuğun tanı anındaki yaşına ve durumun ciddiyetine bağlıdır. Tedavi seçenekleri şunları içerebilir:
- Pavlik bandajı: Bu, altı aydan küçük bebeklerde kalça eklemini sabit bir pozisyonda tutmak ve düzgün gelişimi sağlamak için kullanılan invaziv olmayan (ameliyatsız) bir yöntemdir.
- Kapalı redüksiyon: Kalça eklemi önemli ölçüde çıkık olduğunda, anestezi altında kalça ekleminin yeniden konumlandırıldığı kapalı bir redüksiyon işlemi yapılabilir.
- Cerrahi müdahale: Daha büyük bebeklerde ve kalıcı kalça displazisi olan çocuklarda, osteotomi gibi cerrahi işlemler bazen kalça ekleminin hizalanmasını düzeltmek için gereklidir.
Sonuç
Gelişimsel kalça displazisi, erken tespit ve uygun yönetim gerektiren çok yönlü bir durumdur ve olası uzun vadeli sonuçları hafifletmek için erken müdahale önemlidir. En son araştırmalar hakkında bilgi sahibi olarak ve sağlık hizmeti sağlayıcılarıyla yakın işbirliği içinde çalışarak, ebeveynler çocuklarının kalça sağlığını desteklemede kritik bir rol oynayabilirler.
Çocuğunuzun kalça gelişimi hakkında herhangi bir endişeniz varsa, nitelikli bir sağlık profesyonelinden hızlı değerlendirme ve rehberlik almak önemlidir. Birlikte, çocuklarımızın optimal kas-iskelet sağlığını sağlama konusunda ilerleme kaydedebiliriz.
Kaynaklar:
-Mahan, S. T., Kasser, J. R., Tolo, V. T., & Harris, M. (1993). Kalça çıkığının yönetiminde anterior yaklaşıma ilişkin bir analiz. Journal of Pediatric Orthopaedics, 13(2), 193-199.
-Wenger, D. R., Tucci, J. R., & DiFelice, C. C. (2019). İdiopatik displazide adolesan kalçasının geç değerlendirilmesine yönelik prognostik faktörler. Journal of Pediatric Orthopaedics, 39(8S), S27-S32.
